Berkum Energie neutraal

Waarom

Is deelnemer aan Berkum Energie Neutraal verplicht?

Nee, deelname aan het project Berkum Energieneutraal 2025 is op vrijwillige basis. Landelijk hebben we afspraken gemaakt om de CO2-uitstoot naar nul te brengen in 2050. Om ons aan die afspraak te kunnen houden, moeten we fors ingrijpen. Onder anderen door in de gebouwde omgeving van het aardgas af te stappen. Voor Berkum is het streven om in 2025 aardgasvrij te zijn. Op dit moment is er geen verplichting om van het aardgas af te gaan. Maar het zou toch mooi zijn om in een groot feest op 31 december 2025 met z’n allen de aardgaskraan naar Berkum  dicht te kunnen draaien. Het samen deelnemen in het project heeft een aantal voordelen zoals goedkoper kunnen aanbieden van maatregelen door het collectief in te kopen.

Waarom energieneutraal worden?

Om de effecten van de klimaatverandering tegen te gaan (o.a. opwarming van de aarde en stijging van de zeespiegel) is in 2015 het wereldwijde Klimaatakkoord Parijs gesloten. Ook Nederland heeft dit akkoord ondertekend en moet zich aan deze afspraken gaan houden. Dat houdt onder meer voor Nederland in dat in 2030 49% van de uitstoot van broeikas gassen moet zijn verminderd ten opzichte van de uitstoot in 1990 en in 2050 zelfs 98%. En broeikasgassen worden voornamelijk veroorzaakt door het verbruik van fossiele brandstoffen als bijvoorbeeld kolen, olie en aardgas.

Wat bedoelen we met Berkum energieneutraal?

Berkum energieneutraal betekent dat er in principe evenveel duurzame energie binnen de grenzen van de wijk wordt opgewekt als er wordt verbruikt in de wijk. Met andere woorden: al het energieverbruik van gebouwen (woningen, bedrijven, scholen, etc. ) wordt binnen de grenzen van de wijk Berkum opgewekt met duurzame energiebronnen. En energie die niet wordt verbruikt hoef je ook niet op te wekken. Dat klinkt logisch en daarom betekent dit in de eerste plaats het verminderen van de energievraag door forse besparing van energie middels allerlei maatregelen. En de energievraag die dan nog overblijft wordt opgewekt uit duurzame bronnen. Dat betekent dat er geen ruimte meer is voor fossiele brandstoffen als bijvoorbeeld aardgas. Aardgas gaat dus verdwijnen in Berkum.

Bij grootschalige opwekinstallaties van energie zal tevens gekeken moeten worden naar inpasbaarheid van die installaties in onderhavige bestemmingsplannen, draagvlak en financiële haalbaarheid.  Als gevolg hiervan kan het zo zijn dat grootschalige opwekinstallaties in de nabije omgeving van Berkum kunnen komen.

Waarom gaan we van het aardgas af?

Om de uitstoot van broeikasgassen te verminderen met 49% in 2030 en 98% in 2050 moet het verbruik van fossiele brandstoffen fors worden verminderd. Aardgas is een fossiele brandstof en draagt dus bij aan de uitstoot van broeikas gassen, veelal CO2 uitstoot genoemd. Daarom moet het verbruik van aardgas in snel tempo worden afgebouwd en staat dit helemaal los van de vraag of aardgas nog wel beschikbaar is in binnen- of buitenland.

Waarom zou ik meedoen?

Het aardgas gaat de komende jaren vanuit klimaat oogpunt in Nederland in stappen verdwijnen als energiebron. En heel veel gebouwen (woningen, bedrijven, scholen, etc.) worden verwarmd met aardgas. Er is dus een andere energiedrager nodig voor het verwarmen van gebouwen en deze energiedrager moet ook nog eens duurzaam zijn. En wanneer de energievraag kleiner wordt door bijvoorbeeld het beter isoleren van woningen is er minder energie nodig. Leuk of niet, iedereen krijgt hier dus mee te maken. Besparen aan de ene kant en andere kant antwoord geven op de vraag hoe een ieder zijn woning gaat verwarmen in de winter. Nu meedoen heeft voordelen, omdat in de wijk Berkum een heel projectteam voorbereidingen treft om de wijk als geheel als collectief en u als bewoner van de wijk te helpen keuzes te maken. Deze ondersteuning is tijdelijk, dus wanneer Berkum of u nu niet mee doet, betekent dit dat u later zelf alles moet uitzoeken. Daarnaast wordt er gezocht naar financiële incentives om proefprojecten als Berkum mogelijk te maken waar u direct of indirect van mee profiteert. De verwachting is dat deze subsidies op termijn gaan verdwijnen.

Berkum is voorloper, wat betekent dat voor ons?

Dat er nu meer kansen zijn op gratis begeleiding door experts (zij willen ervaringen opdoen hoe je als wijk de energietransitie aanpakt), er meer kansen zijn op financiële ondersteuning door middel van bijvoorbeeld (provinciale of landelijke) subsidies, er meer aandacht vanuit de politiek en daardoor kunnen zaken soms in een stroomversnelling komen en als aller belangrijkste: de wijk kan nu zelf meebepalen!

Wanneer gaan we starten?

Op dit moment wordt gewerkt aan een uitvoeringsplan. Een mix aan mogelijkheden, inclusief de kans rijkheid hiervan, wordt daar in door het projectteam in beeld gebracht. Samen met de wijk gaan we hierover in gesprek.  Een eerste (Start)wijkbijeenkomst heeft plaatsgevonden op 4 juli jl. en  op 30 oktober 2018 staat een volgende wijkbijeenkomst gepland.  Hierna zal een zo goed mogelijke afweging worden gemaakt, waarbij gekeken wordt naar betrouwbaarheid, haalbaarheid en bewezen techniek van de maatregelen, financiële haalbaarheid en draagvlak en betrokkenheid vanuit de wijk.

We koersen er op om begin 2019 een uitvoeringsplan gereed te hebben.   Dit betekent dat daadwerkelijke energiebesparingsmaatregelen aan uw woning vanaf de tweede helft van 2019 kunnen gaan plaatsvinden.

Techniek

Wat kan ik nu al doen in huis om energie te besparen?

Dit verschilt per huis. Isolatie, led, huishoudelijke apparaten, en advies op maat. Er zijn binnen de gemeente Zwolle energieadviseurs die kunnen adviseren over energiebesparingsmogelijkheden vanuit uw woon en leefsituatie
( www.verbeter enbespaar.nl ). Uiteraard is uw gedrag hierin ook sterk bepalend
Woningwaard doet nu een energiescan voor 12 soorten woningen in Berkum en geeft daarmee zicht in 70% van de woningvoorraad. Wanneer dit gereed is, wordt dit op de site geplaatst.

Naar welke mogelijkheden om energie op te wekken wordt gekeken? En waar wordt op gelet?

  • We maken een inschatting van de opbrengst en kosten van diverse opwekmogelijkheden, centraal en decentraal. Hierbij wordt gekeken naar biogas, oppervlaktewater, zonne-energie, windenergie, verschillende soorten geothermie, (waterstof), etc.
  • Bij centrale opwekmogelijkheden hebben we het over collectief te regelen maatregelen zoals zonnepark; windmolens; aardwarmte (warmtewinning via grondwater op verschillende dieptes ); aquathermie (warmtewinning uit oppervlaktewater zoals de Vecht.

Daarnaast gaan we bezien wat de mogelijkheden zijn voor “groen gas”. Voorbeelden daarvan:  biogas ( terugwinning uit afval) en waterstof (wordt gemaakt met elektriciteit; in het kader van energieneutraal dient die elektriciteit afkomstig te zijn van een “groene duurzame bron”, zoals zon of wind ).

  • Decentrale opwek zij de maatregelen die per woning / bedrijf genomen kunnen worden. Zonnepanelen voor elektriciteit en zonnecollectoren voor warmte zijn het bekendste voorbeeld, maar ook kleinschalige vormen van windenergie kunnen van toepassing zijn. Voor meer informatie zie energiekzwolle.nl of milieucentraal.nl

Eind 2019 maken we een afweging tussen de diverse scenario’s en maken we een Plan van Aanpak. Als alle partijen daarmee akkoord gaan kunnen we met de uitvoering hiervan starten in 2019. Houdt er rekening mee dat met name de centrale maatregelen veel tijd kosten voordat ze gerealiseerd zijn.

Hoe zorgen we ervoor dat er het hele jaar door voldoende energie is?

De duurzame bronnen zoals wind en zon zijn niet altijd beschikbaar. We zien dan ook dat de energievraag niet gelijkloopt met het aanbod. Dit zie je per dag (pieken in de energievraag ’s  cohtends en ’s avonds en maximale zon in de middag) en over de seizoenen (in de winter een hoge energievraag, in de zomer veel zon). Energieopslag is een belangrijk onderdeel om het hele jaar door over voldoende energie te beschikken.

Naar aanleiding van de wijkbijeenkomst op 4 juli 2018 heeft zich een werkgroep gevormd die de mogelijkheden voor energieopslag gaat uitwerken.

Voor de korte termijn zullen we nog gebruik moeten maken van de bestaande  gas- en elektra leveranciers.  De opslagtechnieken zijn op dit moment nog niet zo ver dat  betaalbare grootschalige oplossingen voorhanden zijn. Kleinschalige experimenten gaan we  wel bekijken. Het vinden van oplossingen voor  de opslagproblematiek heeft wat meer tijd nodig.  Op woning niveau zien we steeds meer ontwikkelingen voor thuis-accu systemen,  en warmte opslag via buffer waterzakken, maar de systemen zijn eveneens – nog – duur.

Elektrische auto’s en waterstofauto’s kunnen hierin ook een rol spelen.

Financieel

Hoe wordt Berkum Energieneutraal betaald?

  • Onderscheid in aanleg van de systemen/grid (eventueel landelijke subsidie) en persoonlijke, gebouwgebonden maatregelen (energierekening voor investering, gebouwgebonden financiering, kostenverlaging door collectieve aanpak). Een deel van de kosten komen op rekening van de Berkummer. Maar ook de gemeente, de woningcorporatie en de netbeheerder investeren flink. De gezamenlijke partijen proberen de overlast én de kosten voor de Berkummer zo ver mogelijk te beperken. Uiteraard neemt u zelf uiteindelijk de beslissing of, wanneer en op welke wijze u wilt investeren.
  • Uitgangspunt: betaalbaar voor iedereen en op termijn kostenneutraal. Dat kan ook, omdat energiebesparing uiteindelijk altijd geld oplevert. Daarnaast wint u aan wooncomfort en wordt voorkomen dat uw huis in waarde daalt – of misschien zelfs meer waard wordt.
  • Wij verkennen de kans rijkheid van een wijkcoöperatie. Als de Berkummers zich verenigen in een coöperatie ontstaat de mogelijkheid samen te investeren in en te profiteren van verduurzaming. Mogelijkheden voor wijkcoöperatie of wijkfonds

Ik wil liever geen (extra) hypotheek of kan/wil geen eigen investering doen. Wat zijn mijn opties?

  • Gebouwgebonden financiering. Hierbij worden de maatregelen vooraf gefinancierd (voorgeschoten) en via een afbetaalritme achteraf voldaan. Het bijzondere hieraan is dat je als huiseigenaar geen extra schuldenlast krijgt. De financiering wordt namelijk via een slimme constructie ‘aan het huis gehangen’. Dat betekent dat de resterende schuld bijvoorbeeld bij verhuizing als vanzelf overgaat op de volgende eigenaar. Op dit moment wordt deze financieringsoptie uitgewerkt door verschillende ministeries, en zelfs vastgelegd in het burgerlijk wetboek. Dit proces duurt enkele jaren. Overwogen wordt om daar in Berkum op vooruit te lopen.
  • Energierekening als investeringsgeld. In de afgelopen jaren is het Woningabonnement ontwikkeld. Deze vorm van financiering gaat uit van uw bestaande energierekening. Een voorbeeld. U geeft betaald maandelijks 150 euro aan de energieleverancier, dat is op jaarbasis zo’n 1.800 euro, en in de komende tien jaar zelfs 18.000. Als dat bedrag in het hier en nu wordt geïnvesteerd, daalt de energierekening. De resterende energierekening wordt ‘opgeplust’ met een aflosbedrag tot (of net onder) de oorspronkelijke 150 euro. Voor verandert er niets in de maandelijkse boekhouding, maar u woont wel energiezuiniger in een comfortabel huis!

Komen alle kosten op rekening van de Berkummer?

  • De verduurzaming van Berkum kost veel geld. Het gaat niet alleen om de woningen, maar ook om duurzame energievoorziening en aanpassing van de infrastructuur. Mogelijk dat zelfs in eenzelfde beweging het riool wordt vernieuwd en de openbare ruimte wordt aangepakt. De kosten hiervan worden verdeeld. De netbeheerder, de woningcorporatie de gemeente, de provincie en u als huiseigenaar dragen allemaal bij. Een groot voordeel is dat door slimme planning van werkzaamheden er grote voordelen kunnen worden behaald, waardoor het totaal een stuk voordeliger wordt. Iedereen draagt bij, en uiteindelijk profiteert iedereen van een fijne en duurzame wijk.

Besluitvorming

Wie beslist er over de maatregelen in mijn woning?

U kiest altijd zelf over de maatregelen in uw eigen woning en ook door wie u ze laat uitvoeren. De maatregelen die worden aangeboden/geadviseerd zijn afhankelijk van de technische en financiële mogelijkheden en worden zoveel mogelijk vanuit de bewonersbehoeftes (dus uw behoefte) samengesteld. Logischerwijs zal het projectteam kijken naar min of meer standaard pakketten van maatregelen. Wanneer dat lukt dan kunnen er mogelijk gezamenlijk afspraken worden gemaakt over kwaliteit, planning en prijs. En kan er gezamenlijk worden ingekocht of aanbesteed. Dat scheelt vaak in prijs. De keuze blijft echter aan u om hier wel of geen gebruik van te maken. Op de bewonersavonden wordt u zo goed mogelijk geïnformeerd over de keuzen en het proces.

Wie beslist er over de collectieve maatregelen in de wijk?

Onder de collectieve maatregelen verstaan we de maatregelen welke in de straat/wijk worden uitgevoerd als collectief en niet de maatregelen in uw woning als individu. Denk aan het collectief opwekken van duurzame energie met bijvoorbeeld een zonnepanelen park of met een windmolen, het gebruik van aardwarmte in de vorm van geothermie, opwekken van energie in de Vecht en grootschalig opslaan van energie. En ook de keuze die gemaakt gaat worden over welke energiedrager aardgas gaat vervangen om de woningen straks te verwarmen. Een mix aan mogelijkheden, inclusief de kans rijkheid hiervan, wordt nu door het projectteam in beeld gebracht. Samen met de wijk gaan we hierover in gesprek. En ook met de partners in het project als bijvoorbeeld de provincie, gemeente en netbeheerder Enexis. Hierna zal een zo goed mogelijke afweging worden gemaakt, waarbij gekeken wordt naar betrouwbaarheid, haalbaarheid en bewezen techniek van de maatregelen, financiële haalbaarheid en draagvlak en betrokkenheid vanuit de wijk. Op bewonersavonden zullen we u zo goed mogelijk meenemen in het proces van besluitvorming. Hoe de besluitvorming gaat verlopen weten we nog niet. Dat hangt af van de mogelijke opties en welke instanties waar over gaan

Hoe word ik geïnformeerd?

Op dit moment kunt u geïnformeerd worden door de bewonersavonden te bezoeken, de website van de wijkvereniging Berkum te volgen en door het lezen van artikelen in de wijkkrant De Berkumer. Als u actiever betrokken wilt zijn kunt u zich aanmelden voor de klankbordgroep voor bewoners of meedoen in één van de werkgroepen verduurzaming, centrale opwek, decentrale opwek, energieopslag.

U kunt zich aanmelden via: energietransitie@wijkverenigingberkum.nl

Hoe kan ik meehelpen bij het samen zoeken naar de beste oplossingen?

U kunt ideeën aandragen en/of zich aanmelden voor de klankbordgroep voor bewoners of meedoen in één van de werkgroepen. U kunt zich aanmelden via: energietransitie@wijkverenigingberkum.nl   En mogelijk heeft u een ander gaaf idee die wat verder afstaat van de energietransitie en wel duurzaam is voor de wijk Berkum. Ook die kunt u aandragen of samen met wijkgenoten oppakken!

Overige vragen

Berkum is een groene wijk, dat willen we behouden. Hoe wordt daarin voorzien?

We zetten in op behoud van de groene wijk in samenhang met verduurzaming van de wijk. Zonnepanelen in relatie tot schaduw van bomen is een lastig onderwerp. Bomen dragen bij aan een gezonde en klimaat adaptieve woonomgeving en verminderen de hoeveelheid CO2 maar houden ook zonlicht tegen waardoor er minder opbrengst is van zonnepanelen. Het beleid van de gemeente Zwolle is dat er geen bomen worden gekapt t.b.v. zonnepanelen. Om aan de totale energiebehoefte te kunnen voldoen wordt  er naast de panelen op daken vooral ook nagedacht over zonnepanelenpark nabij de wijk. Dat compenseert het verlies op de minder goed liggende daken. Berkum zal een groene wijk blijven!

Berkum heeft relatief veel inwoners op leeftijd. Hoe wordt hier in de aanpak op ingespeeld?

De maatregelen die worden aangeboden/geadviseerd worden zoveel mogelijk vanuit de bewonersbehoeftes (dus uw behoefte) samengesteld. Logischerwijs zal het projectteam kijken naar min of meer standaard pakketten van maatregelen waarin rekening gehouden wordt met de oudere bewoner. Je ziet bij andere wijkaanpakken in het land bv. dat er gezocht wordt naar totaaloplossingen waarbij woningen gelijktijdig levensloopbestendig worden gemaakt danwel de bewoners ontzorgd worden .

Mijn huis heeft iets specifieks (bijvoorbeeld, ik heb al maatregelen genomen, sauna, nieuwe gaskachel, geen vloerverwarming mogelijk). Hoe zorgen we dat de maatregelen aansluiten bij mijn situatie?

Uiteindelijk is ieder huis weer anders en uniek. De maatregelen die worden aangeboden/geadviseerd zijn afhankelijk van de technische en financiële.  In eerste instantie zal het projectteam kijken naar min of meer standaard pakketten van maatregelen. Binnen het collectief is maatwerk noodzakelijk. De aandacht van de werkgroepen gaat uiteindelijk dus ook richting maatwerk waarbij u zelf kiest over de maatregelen in  uw eigen woning.

Geldt de energietransitie Berkum alleen voor koopwoningen?

Nee, zowel  huurwoningen als koopwoningen doen mee in de Energietransitie Berkum. De woningeigenaar belist over de te nemen maatregelen in de woning. De 400 huurwoningen in Berkum zijn grotendeels in bezit van woningbouwcorporatie deltaWonen die deelneemt als projectpartner. DeltaWonen heeft o.a .de energieproeftuin Berkum ingericht om te kijken welk pakket aan maatregelen het slimst en meest effectief is om in te zetten voor verduurzaming van de bestaande huurwoningvoorraad.
Anders ligt dat bij koopwoningen. Daar zijn de bewoners (veelal) de eigenaar en daar beslist de eigenaar dus zelf over wat er wel of niet gebeurt aan de woning.

Er zijn nog veel meer goede vragen gesteld, waarvan we het antwoord nu nog niet weten. We komen daar de komende maanden op terug. Houdt de FAQ in de gaten, deze wordt aangevuld.