De Nederlandse economie is beter af zónder Lelystad Airport

Uit onafhankelijk onderzoek naar beleidsalternatieven voor de luchtvaart blijkt dat de opening van Lelystad Airport gestoeld is op incorrecte onderzoeksresultaten.

Voorzitter Marco Middelkoop van de Samenwerkende Actiegroepen tegen Laagvliegen (SATL), dat de opdracht gaf voor het onderzoek: “deze second opinion laat zien dat het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat onjuiste informatie gebruikt in het proces om Lelystad Airport zo snel mogelijk te openen. De cijfers tonen nu aan dat ons land met Lelystad Airport slecht af is.”

De economen Walter Manshanden van NeoObservatory en Leo Bus stelden een second opinion op van de ‘verkennende maatschappelijke kosten-batenanalyse’ (MKBA) voor de luchtvaart. Dit laatste rapport, in 2018 in opdracht van het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat opgesteld door de adviesbureaus Decisio en SEO, vergelijkt de uitkomsten van vier beleidsalternatieven:

  1. “Milieu-hub”: geen Lelystad Airport, een capaciteitslimiet van 500 duizend vliegtuigbewegingen voor Schiphol, een milieuheffing van €12,25 voor vluchten binnen Europa en €49 voor vluchten buiten Europa;
  2. “Polder-hub”: mét Lelystad Airport (45 duizend vliegtuigbewegingen) en 595 duizend vliegtuigbewegingen op Schiphol in 2030;
  3. “Multiluchthaven”: Lelystad Airport en Eindhoven Airport mogen groeien tot 100 duizend vliegtuigbewegingen per luchthaven. Schiphol groeit door tot 535 duizend vliegtuigbewegingen in 2030;
  4. “Mega-hub”: Schiphol, Lelystad Airport en Eindhoven Airport mogen ongehinderd en zonder capaciteitsrestricties doorgroeien.

De “Milieu-hub” is dus de enige variant, waarin Lelystad Airport niet ontwikkeld is – en waarbij een milieubelasting wordt ingevoerd.

Uit het onderzoek van Decisio/SEO kwam alternatief 4, waarin de luchtvaart zonder restricties mag doorgroeien, naar voren als de optie met het hoogste welvaartssaldo (+ 44.1 miljard euro). Alternatief 1, de “milieu-hub”, resulteerde in het laagste welvaartssaldo (-33 miljard euro).

Uit de second opinion van Manshanden en Bus blijkt echter dat Alternatief 1, het dichthouden van Lelystad Airport gecombineerd met het beperken van de groei van Schiphol, veruit het beste alternatief voor de Nederlandse economie is. Dit komt met name doordat in de verkennende MKBA uit 2018:

  1. het positieve effect van een betere bereikbaarheid bij meer vliegen zwaar wordt overschat. Met name de foutief berekende reistijdwinst en een te hoge gehanteerde reistijdwaardering leidden tot een veel te positief welvaartseffect van een groei van de luchtvaart;
  2. het effect capaciteitsbeperking, schaarste en hogere ticketprijzen is onvolledig en onjuist bepaald. De second opinion toont aan dat het grote verschil in ticketprijseffecten, waarbij dit in de “Milieu-hub” tot een significant welvaartsverlies zou leiden, veel kleiner wordt, en dat ticketprijseffecten in de “Milieu-hub” zelfs een relatief groot positief welvaartseffect heeft.
  3. werd gerekend met verkeerde kengetallen voor klimaatkosten en -baten. Door het gebruik van de juiste kengetallen voor hantering in een Nederlandse MKBA, die van het Centraal Planbureau, blijken de negatieve effecten van groei van luchtvaart veel sterker te zijn.

In onderstaande tabel is een overzicht gegeven van de saldo’s van de maatschappelijke kosten en baten van de verschillende alternatieven, voortkomen uit de second opinion van Walter Manshanden en Leo Bus.

MKBA-2018 o.b.v. doorrekening van kanttekeningen, door Manshanden en Bus (mrd. €, prijspeil 2016), WLO-HOOG scenario

[a]           Second opinion komt tot dezelfde uitkomsten als in MKBA

[b]           Ontbreekt in MKBA

 

Alternatief 1, de “Milieu-hub”, blijkt zelfs als enige van de vier onderzochte alternatieven daadwerkelijk te resulteren in een netto positief effect voor Nederland. Alternatieven 2 en 4, waarbij zowel Lelystad Airport als Schiphol fors groeit, leiden tot zeer hoge milieu- en klimaatschade. Dit leidt weer tot torenhoge maatschappelijke kosten. Daar staan nauwelijks baten tegenover: Lelystad Airport is voor sommige vakantiegangers iets beter bereikbaar dan andere luchthavens. Tegelijk draagt het geringe aantal banen dat met Lelystad Airport wordt gecreëerd niet bij aan onze economie.

In onderstaande tabel en grafiek zijn de resulterende saldi van kosten en baten uit de second opinion vergeleken met die uit het rapport van Decisio/SEO uit 2018. De werkelijke maatschappelijke kosten en baten van de doorgerekende scenario’s blijken het tegenovergestelde te zijn van wat het ministerie wil doen geloven.

Welvaartsaldi in MKBA-2018 en volgens second opinion (miljard €, prijspeil 2016), WLO-HOOG scenario

 

SATL vindt de conclusies schokkend. Leon Adegeest, bestuurslid van SATL: “de uitkomsten van het rapport uit 2018 zijn niet een beetje onjuist, maar volstrekt bezijden de waarheid. Het ministerie wijkt af van voorgeschreven kengetallen, ze maken rekenfouten en negeren de effecten op het leefmilieu en het toerisme. Het is verontrustend dat het ministerie van Infrastructuur en Milieu deze informatie naar de Tweede Kamer stuurt. Juist dit ministerie moet de kosten en baten van grote projecten op de juiste manier in kaart brengen, zodat de politiek een afweging kan maken op basis van correcte informatie.”

Onderzoekers Manshanden en Bus vinden dat de Tweede Kamer recht heeft op deugende informatie vanuit de overheid, en de burger ook. “De minister laat de Tweede Kamer afkoersen op een besluit over Lelystad Airport dat gebaseerd is op niet kloppende informatie. Voordat de Tweede Kamer zich met fatsoen over Lelystad Airport kan buigen, moet er een nieuwe MKBA liggen die wordt geschreven door of onder toezicht van het Centraal Planbureau.”

-over de onderzoekers-

Dr. Walter J.J. Manshanden heeft meer dan 25 jaar onderzoekservaring op het gebied van regionaal-economische vraagstukken en is sinds 1 juni 2015 werkzaam bij het mede door hem opgerichte Netherlands Economic Observatory te Rotterdam. Hij studeerde economische geografie met een specialisatie in ontwikkelingseconomie en economie. Na zijn studie was hij verbonden aan het Economisch-Geografisch Instituut van de Universiteit van Amsterdam, waar hij in 1996 promoveerde. Van 1995 tot medio 2001 was hij als senior onderzoeker en manager verbonden aan de Stichting voor Economisch Onderzoek der Universiteit van Amsterdam. Daarna was hij tot en met 2015 verbonden aan TNO als teamleider, senior onderzoeker en principal scientist.

Leo Bus werkt ruim 25 jaar als beleidsadviseur op het gebied van infrastructuur, transport (alle vervoerwijzen) en economie. Hij werkt voor ministeries, provincies, gemeenten, havenbedrijven, ontwikkelingsmaatschappijen, brancheorganisaties en internationale instellingen.

Tussen 1991 en 1995 werkte hij voor Rijkswaterstaat, en tussen 1995 tot 2005 was hij als partner en projectmanager verbonden aan onderzoeksbureau Ecorys. Sinds 2005 werkt Leo Bus als zelfstandig transport- en ruimtelijk econoom.


De Zienswijze van de SATL

Naast de bijna 10.000 zienswijzen die de overheid heeft ontvangen hebben de gezamenlijke actiegroepen tegen laagvliegen, waaronder de Wijkvereniging Berkum een uitgebereide zienswijze (lees bezwaar) ingediend. Deze is hier te vinden.

Iedere zienswijze telt mee!

In 2015 heeft de regering besloten de Luchthaven Lelystad uit te breiden. De nieuwe luchthaven zal vanuit alle windstreken aangevlogen gaan worden, ook over Overijssel.  De definitieve aanvliegroutes zijn inmiddels bekend gemaakt. Er zal op de meeste plaatsen in de Kop van Overijssel, Salland en het Vechtdal op een hoogte van 6000 voet (1500-1800 meter) over Overijssel gevlogen gaan worden.  Je denkt: het zal wel meevallen, ze hebben toch geen vliegroute over mijn woonplaats gepland, dat kunnen ze toch niet maken. Maar… het gaat wèl gebeuren. De vluchten starten in 2020. In het begin 15 vluchten per dag, maar na 2023 worden het er meer, tot wel 50 vluchten per dag, soms wel 7 per uur!!!Op de website van Hoogoverijssel is eenvoudig een zienswijze in te vullen over vliegveld Lelystad.  De tekst is te vinden en ook de uitleg hoe het invullen eenvoudig kan gebeuren.

ga naar http://hoogoverijssel.nl

__________________________________________________________________

“Berkum boos over lage vliegroutes”, zo kopt de Stentor.”
“Berkum is beschaafd boos over vliegroutes”, kopt Weblog Zwolle.”

Het was druk, heel druk de op informatieavond in wijkcentrum De Weijenbelt in Berkum. Ruim 300 boze burgers hoorden een uiterst deskundig en kritisch verhaal aan dat de mensen van HoogOverijssel op zeer gedegen en deskundige wijze vertelden. (http://hoogoverijssel.nl) De gênante procedure, het ontbreken van transparantie en foute of misleidende informatie. Een tweede kamer die niet volledig is voorgelicht maar desondanks wel besloot om Lelystad te gaan inzetten om Schiphol te ontlasten. Kortom een overheid dat op het dossier “Vliegveld Lelystad” de kloof met ons burgers diep, en voor sommigen zelf onoverbrugbaar, heeft weten te maken.

Berkum, is boos, want de veel te goedkope pretvluchten gaan onze woonomgeving opzadelen met herrie en ultra-fijnstof, een gegeven waarvan deskundigen zeggen dat je er ziek van kunt worden.

HoogOverijssel heeft goede redenen Waarom opening van vliegveld Lelystad per 1 april 2019 onaanvaardbaar is:

  1. Luchthavenbesluit is genomen op basis van foute berekeningen, onrealistische aannames en te weinig inspraak;
  2. Er zijn geen randvoorwaarden opgesteld voor routes en vlieghoogtes van en naar Vliegveld Lelystad in heringedeeld luchtruim;
  3. Luchthavenbesluit laat toe dat routes en vlieghoogtes niet worden aangepast, ook niet na luchtruimherindeling;
  4. Er is geen enkele garantie dat de overlast straks vermindert door aangepaste routes;
  5. Er is geen enkele vorm van handhaving mogelijk als overlast straks toch groter blijkt te zijn dan berekend.

Het bestuur van de Wijkvereniging beraad zich nu over een volgende stap. Nu hebben we de informatie en de vraag is wat we er mee gaan doen. Uiteraard blijven we de zaak volgen en zullen we contact houden met o.a. HoogOverijssel, die overigens naast grote waardering ook financiële steun verdiend. (http://hoogoverijssel.nl/stichting-hoogoverijssel/)

Het dossier is voor ons niet gesloten.

Hieronder vindt u de afbeeldingen die tijdens de presentaties zijn getoond.

Heeft uw opmerkingen mail dan naar: vliegoverlast@wijkverenigingberkum.nl
Bent u nog geen lid van de wijkvereniging, meld u dan nu aan.

Klik op de afbeeldingen om de volledige presentaties te zien.